Ders Bilgileri
Ders Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS
Malzeme Muayene Yöntemleri MAK459 7 3 + 0 6

Ön Koşul Yok.

Dil Türkçe
Seviyesi Lisans
Tür Mesleki Seçmeli
Koordinatör Yrd.Doç.Dr. HANDAN BAYCIK
Dersi Verenler Yrd.Doç.Dr. HANDAN BAYCIK
Amacı Endüstride malzeme seçimi aşamasında malzemelerin kimyasal bileşiminin, mekanik özelliklerinin bilinmesi gerekmektedir. Parçaların mekanik özelliklerinin saptanması için tahribatlı malzeme muayeneleri yapılır. Ayrıca, endüstriyel uygulamalarda planlama, üretim ve kullanım aşamalarında belirli aralıklarla parçaya hasar vermeden tahribatsız malzeme muayenelerinin de yapılması gerekmektedir. Bu sebeplerden dolayı, malzeme muayene yöntemleri uygulamada büyük önem arz etmektedir.
İçeriği Tahribatsız Muayeneler. Tahribatsız muayenelerin tanımı ve içeriği, tahribatsız muayenelerin tahribatlı muayenelerle karşılaştırılması, tahribatsız muayenelerin kullanılma amaçları, tahribatsız muayenelerle saptanabilen malzeme hataları, tahribatsız muayenelerin sınıflandırılması, tahribatsız muayenelerin kullanılma yerleri, radyografik deney, ultrasonik deney, manyetik toz deneyi, girdap akım deneyi, penetran sıvı deneyi, ısıl muayeneler, X-ışını difaksiyonu, spektral analiz. Tahribatlı Muayeneler. Çekme, basma, eğme, burulma, sertlik, darbe, aşınma, yorulma, sürünme, korozyon deneyleri. Döküm, dövme parçalar, kaynaklı parçalar, basınçlı kaplar, boru, levha ve toz metalürjisi ile üretilen vbg. parçaların tahribatlı ve tahribatsız muayeneleri.
İşe Yerleştirme Yok

No Yeterlilikler (Öğrenme Çıktıları)
1 Tahribatlı ve tahribatsız muayene yöntemlerini ifade edebilir.
2 Endüstriyel uygulamaları irdeler, yerinde inceler, sunar.
3 Sektörün çalışma koşullarını görür.

Öğretim Yöntemi Yüz yüze
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Öğretme Yöntemleri Teorik, deneysel ve görsel anlatım. Öğrencilere endüstri kaynaklı uygulamalar yaptırılması ve sunumlarının yaptırılması.
Ölçme Yöntemleri Ara sınav, endüstriyel uygulama ve sunumu, final sınavı.



Ders Akışı
Hafta Konular Ön Hazırlık
1 Giriş. Tahribatsız muayenelerin tanımı ve içeriği, tahribatsız muayenelerin tahribatlı muayenelerle karşılaştırılması, tahribatsız muayenelerin kullanılma amaçları. [1] S. 1-8
2 Tahribatsız muayenelerle saptanabilen malzeme hataları, tahribatsız muayenelerin sınıflandırılması, tahribatsız muayenelerin kullanılma yerleri, endüstride en çok kullanılan tahribatsız muayeneler. Ders materyallerinden işlenecek konuyu okumalıdır. [1] S. 9-25
3 Radyografik metotlar, ışın kaynakları (X ve γ ışınları ), penetremetre çeşitleri ve kullanımları, radyografi, radyoskopi, gammagrafi muayenelerinin prensipleri, muayenelerin karşılaştırılması, uygulama örnekleri. Ders materyallerinden işlenecek konuyu okumalıdır. [1] S. 29-41 vd.
4 Ultrasonik metotlar, problar, ses ötesi cihazının yapısı ve işleyişi, hataların kontrolü, kalınlık ölçümü ve kullanılan yöntemler, uygulama örnekleri. Ders materyallerinden işlenecek konuyu okumalıdır. [1] S. 41-46 vd.
5 Manyetik toz deneyi, Girdap akımı deneyi, Isıl deneyler. Deney prensibi, kullanılan cihaz ve yardımcı elemanlar, deneyin üstünlükleri, eksiklikleri, uygulama örnekleri. Ders materyallerinden işlenecek konuyu okumalıdır. [1] S. 47-54 vd.
6 Penetran sıvı deneyi Deney prensibi, kullanılan cihaz ve yardımcı elemanlar, deneyin üstünlükleri, eksiklikleri, uygulama örnekleri. Ders materyallerinden işlenecek konuyu okumalıdır. [1] S. 52-55 vd.
7 Spektral analiz, X-ışını difraksiyon analizi. Deney prensibi, kullanılan cihaz ve yardımcı elemanlar, deneyin üstünlükleri, eksiklikleri, uygulama örnekleri. Ders materyallerinden işlenecek konuyu okumalıdır. [1] S. 55-60 vd.
8 Çekme deneyi, çekme numuneleri, deney cihazı, deney sonuçları, tokluk, rezilyans. Şekil değişimi. Soğuk şekil değişimi, pekleşme, pekleşme hızının deformasyon ile değişimi, tane boyutu etkisi, belirgin akma oluşumu, deformasyon yaşlanması sertleşmesi, Baushinger etkisi. Sıcak şekil değişimi. Tırmanma, sıcakta deformasyon hızının etkisi, sürünme mekanizmaları. Kırılma. Çekme deneyi ile anizotropi katsayısının ( r ) belirlenmesi. Genel anlatım ve uygulamadaki önemi. Ders materyallerinden işlenecek konuyu okumalıdır. [2] S. 1-28 vd.
9 Basma, eğme, burulma deneyleri. Genel anlatım ve uygulamadaki önemi. Sertlik deneyleri. Mohs, Brinell, Vickers, Rocwell, mikrosertlik deneyleri. Poldi, Shore sertlik deneyleri. Diğer malzemeler için sertlik deneyleri. Genel anlatım ve uygulamadaki önemi. Sertlik-Çekme dayanımı ilişkileri. Ders materyallerinden işlenecek konuyu okumalıdır. [2] S. 29-51 vd.
10 Darbe dayanım deneyi. Charpy, Izod darbe deneyleri. Deneyin Yapılışı ve Deney Sıcaklığı. . Kırılma Enerjisini Etkileyen Faktörler. Genel anlatım ve uygulamadaki önemi. Yorulma. Yorulma çatlağının ilerlemesi. Yorulma bölgelerinin sınıflandırılması. Yorulma sınırı. Yorulma hasarında kırık yüzey görünümü. Uygulama örnekleri. Ders materyallerinden işlenecek konuyu okumalıdır. [2] S. 52-65, [17] vd.
11 Ara sınav.
12 Sürünme (sünme). Metallerin yüksek sıcaklık dayanımları. Yüksek sıcaklıkta şekil değişimi. Sürünme mekanizmaları. Yüksek sıcaklıkta kırılma. Uygulama örnekleri. Sürtünme ve aşınma. Aşınma çeşitleri.Yağlama. Uygulama örnekleri. Ders materyallerinden işlenecek konuyu okumalıdır. [12], [15] vd.
13 Öğrenci sunumları ve yorumların tartışılması.
14 Öğrenci sunumları ve yorumların tartışılması.



Kaynaklar
Ders Notu [1] Baycık, Yrd. Doç. Dr. Handan, Tahribatsız Malzeme Muayenesi Ders Notları, ZKÜ Mühendislik Fakültesi, Makine Mühendisliği Bölümü, 2002, Zonguldak. [2] Baycık, Yrd. Doç. Dr. Handan, Tahribatlı Malzeme Muayenesi Ders Notları, ZKÜ Mühendislik Fakültesi, Makine Mühendisliği Bölümü, 2002, Zonguldak.
Diğer Kaynaklar [3] Tekiz, Doç. Dr. Y., Tahribatsız Deneyler, İ.T.Ü. Makina Fakültesi Ofset Atölyesi, 1984, İstanbul. [4] Anık, Prof. S. ve diğ., 1000 Soruda Kaynak Teknolojisi El Kitabı, Cilt II, İTÜ Makina Fakültesi, Birsen Yayınevi, 1993, İstanbul. [5] Bargel, H-J. & Schulze, Prof. Dr.-Ing. G., Çev. Güleç, Ş. ve Aran, A., Malzeme Bilgisi, Cilt I, MBEAE Matbaası, 1988, Gebze. [6] Bargel, H-J. & Schulze, Prof. Dr.-Ing. G., Çev. Güleç, Ş. ve Aran, A., Malzeme Bilgisi, Cilt II, MBEAE Matbaası, 1988, Gebze. [7] Çapan, Doç. Dr. Müh. L., Plastik Şekil Verme-Teori ve Uygulama, İTÜ Makina Fakültesi, Birsen Yayınevi, 1984, İstanbul. [8] Demirkol, Doç. Dr. M., Mekanik Metalurji Ders Notları, İTÜ Makina Fakültesi, 1991, İstanbul. [9] Demirkol, Doç. Dr. M., Malzeme Ders Notları, İTÜ Makina Fakültesi, 1996, İstanbul. [10] Dieter, G.E., Mechanical Metallurgy, SI Metric Editions, McGraw-Hill Book Company, Materials Science & Metallurgy, 1988, UK. [11] Ersümer, Prof. A., Demir Döküm, Birsen Yayınevi, 1981, İstanbul. [12] Eryürek, Prof. Dr. B., Hasar Analizi, İTÜ Makina Fakültesi, Makina Malzemesi ve İmalat Teknolojisi Anabilim Dalı, Birsen Yayınevi, 1993, İstanbul. [13] Güleç, Prof. Dr. Ş., Malzeme Ders Notları, İTÜ Makina Fakültesi Ofset Atölyesi, 1990, İstanbul. [14] İnan, Dr.M., Cisimlerin mukavemeti, İTÜ Vakfı, Yayın no.25, 1988, İstanbul. [15] Kayalı, Doç. Dr. E.S. ve diğerleri, Metalik Malzemelerin Mekanik Deneyleri, İTÜ Matbaası, 1983, İstanbul. [16] Onaran, Prof. Dr. K., Malzeme Bilimi, Genişletilmiş 4.baskı, Bilim Teknik Yayınevi, 1993, İstanbul. [17] Tauscher, Dr. Ing. H., Çev. Güleç, Prof. Dr. Ş. ve Aran, Dr. Müh. A., Çelik ve Dökme Demirlerin Yorulma Dayanımı, TÜBİTAK, MBEAE Matbaası, 1983, Gebze. [18] Timings, R.L., Malzeme Teknolojisi - Seviye 3, Longman London, 1985, Çev. YÖK - Endüstriyel Eğitim Projesi Başkanlığı, YÖK Matbaası, 1995, Ankara. [19] ASTM Standard Test Method for Plastic Strain Ratio r for Sheet Metal.



Değerlendirme Sistemi Sayısı Toplam Katkı Yüzdesi
Yıl/Yarıyıl İçi Çalışmalar
Arasınavlar 1 50
Sunum / Seminer 1 50
Yıliçi Toplam 2 100
Yıliçinin Başarıya Oranı 40
Yıl/Yarıyıl Sonunun Başarıya Oranı 60
Genel Toplam 100





Program Çıktılarına Katkısı
No Program Yeterlilikleri (Öğrenme Çıktıları) Katkı Düzeyi
1 2 3 4 5
1 Matematik, fen bilimleri ve kendi dalları ile ilgili mühendislik konularında yeterli altyapıya sahiptir. x
2 Matematik, fen bilimleri ve kendi alanlardaki kuramsal ve uygulamalı bilgileri mühendislik çözümleri için beraber kullanır. x
3 Mühendislik problemlerini saptar, tanımlar, formüle eder ve çözer, bu amaçla uygun analitik yöntemler ve modelleme tekniklerini seçer ve uygular. x
4 Bir sistemi, sistem bileşenini ya da süreci analiz eder ve istenen gereksinimleri karşılamak üzere gerçekçi kısıtlar altında tasarlar; bu doğrultuda modern tasarım yöntemlerini uygular. x
5 Mühendislik uygulamaları için gerekli olan modern teknik ve araçları seçer ve kullanır. x
6 Deney tasarlar, deney yapar, veri toplar sonuçları analiz eder ve yorumlar. x
7 Bireysel olarak ve çok disiplinli takımlarda etkin olarak çalışır. x
8 Bilgiye erişir ve bu amaçla kaynak araştırması yapar, veri tabanları ve diğer bilgi kaynaklarını kullanır. x
9 Yaşam boyu öğrenmenin gerekliliği bilincindedir; bilim ve teknolojideki gelişmeleri izler ve kendini sürekli yeniler. x
10 Alanının gerektirdiği en az Avrupa Bilgisayar Kullanma Lisansı İleri Düzeyinde bilgisayar yazılımı ile birlikte bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanır. x
11 Sözlü ve yazılı etkin iletişim kurar; bir yabancı dili en az Avrupa Dil Portföyü B1 Genel Düzeyinde kullanır. x
12 Teknik resim kullanarak iletişim kurar. x
13 Mühendislik çözümlerinin ve uygulamalarının evrensel ve toplumsal boyutlardaki etkilerinin bilincinde olur; girişimcilik ve yenilikçilik konularının farkında olur ve çağın sorunları hakkında bilgiye sahiptir. x
14 Mesleki ve etik sorumluluk bilincine sahiptir. x
15 Proje yönetimi, işyeri uygulamaları, çalışanların sağlığı, çevre ve iş güvenliği konularında bilinç; mühendislik uygulamalarının hukuksal sonuçları hakkında farkındalığa sahiptir. x



AKTS / İş Yükü Tablosu
Etkinlik Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi 10 2 20
Sunum / Seminer 2 25 50
Arasınavlar 1 20 20
Yarıyıl / Yıl Sonu Sınavı 2 25 50
Toplam İş Yükü (saat) 182
Toplam İş Yükü / 30 (s) 6,07
Dersin AKTS Kredisi 6