Ders Bilgileri
Ders Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS
Tarihi Türk Lehçeleri I TDE209 3 3 + 0 5

Ön Koşul Yok

Dil Türkçe
Seviyesi Lisans
Tür Zorunlu
Koordinatör Yrd.Doç.Dr. BETÜL MUTLU
Dersi Verenler Yrd.Doç.Dr. Gül Banu DUMAN , Yrd.Doç.Dr. ŞAHRÜ PİLTEN
Amacı Köktürklerin tarihi; Köktürklerin yasadıkları bölgeler ve komsuları; Köktürk dönemine ait eserler ve bu döneme ait eserlerin üzerinde yapılan çalısmalar, Runik alfabesinin tanıtımı; Runik alfabesinin kökeni; yazım özellikleri; Runik harfli yazıtlar ( Bilge Kagan, Tunyukuk, Kültigin, Yenisey), OrhonTürkçesinin Ses Özellikleri; OrhonTürkçesi ve Türkiye Türkçesinin karşılaştırmalı ses bilgisi, Orhon Türkçesinin biçim bilgisel özellikleri; Orhon Türkçesi ve Türkiye Türkçesinin karşılaştırmalı biçim bilgisi; Orhon Türkçesinde kelime yapımı; isim çekimi; fiil çekimi bu dersin konularını oluşturmaktadır.
İçeriği Köktürkçenin Türk dili tarihindeki yeri ve önemi, Köktürk yazılı belgeleri, Köktürkçenin ses bilgisi, şekil bilgisi, kelime kadrosu, söz dizimi ve anlam bilgisi bakımından incelenmesi.
İşe Yerleştirme Yok

No Yeterlilikler (Öğrenme Çıktıları)
1 Köktürkçenin, Köktürk kitabelerinin, Köktürk metinlerinin, Türk dili hatta dünya dil tarihi bakımından önemini kavrar.
2 Köktürk kitabelerinin, sonraki dönem Türk diyalektlerindeki söz varlığına nasıl kaynaklık ettiğini keşfeder.
3 Geçtiği ilk Türk yazılı metinleri olarak Köktürk yazılı metinlerinde “Türk/Türük” kelimesinin nasıl ele alındığını gözlemiş ve milletlere isim olan başka kavramlarla aralarındaki oluşum farkına, başından itibaren şahitlik etmiş olur.

Öğretim Yöntemi Yüz yüze
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Öğretme Yöntemleri 1: Anlatım, 2: Soru-Cevap, 3: Tartışma, 4: Alıştırma ve Uygulama
Ölçme Yöntemleri a. Sınav b. Ödev



Ders Akışı
Hafta Konular Ön Hazırlık
1 Türk dilinin, Köktürklere kadarki durumu ve Köktürkler dönemi Talat Tekin, Orhon Yazıtları,Türk Dil Kurumu ,Ankara
2 Köktürk bengü taşları, Köktürk yazılı belgeleri Talat Tekin, Orhon Yazıtları,Türk Dil Kurumu ,Ankara
3 Köktürk yazısının kaynağı ve teşekkülü, yazı ve imla sistemi Talat Tekin, Orhon Yazıtları,Türk Dil Kurumu ,Ankara
4 Köktürkçenin ses tablosu Talat Tekin, Orhon Yazıtları,Türk Dil Kurumu ,Ankara
5 Köktürkçenin ses yapısı, ses uyumu Talat Tekin, Orhon Yazıtları,Türk Dil Kurumu ,Ankara
6 Köktürkçe söz diziminde metinlere has ek kültürü Talat Tekin, Orhon Yazıtları,Türk Dil Kurumu ,Ankara
7 Köktürkçenin kelime kadrosu Talat Tekin, Orhon Yazıtları,Türk Dil Kurumu ,Ankara
8 Köktürkçe’ye has kelime ve ekler Talat Tekin, Orhon Yazıtları,Türk Dil Kurumu ,Ankara
9 ARA SINAV Talat Tekin, Orhon Yazıtları,Türk Dil Kurumu ,Ankara
10 İlk olarak Köktürk metinlerinde rastlanan “Türük/Türk” kelimesi, “Türük/Türk” kelimesinin oluşmasındaki dinamik değerler Talat Tekin, Orhon Yazıtları,Türk Dil Kurumu ,Ankara
11 Köktürk yazılı belgelerinin okunması, ses, ekleşme ve kelime bilgisi bakımından incelenmesi Talat Tekin, Orhon Yazıtları,Türk Dil Kurumu ,Ankara
12 Köktürk yazılı belgelerinin okunması, ses, ekleşme ve kelime bilgisi bakımından incelenmesi Talat Tekin, Orhon Yazıtları,Türk Dil Kurumu ,Ankara
13 Köktürk yazılı belgelerinin okunması, ses, ekleşme ve kelime bilgisi bakımından incelenmesi Talat Tekin, Orhon Yazıtları,Türk Dil Kurumu ,Ankara
14 Köktürk yazılı belgelerinin, Türk dilinin sonraki dönem diyalektlerine etkileri Talat Tekin, Orhon Yazıtları,Türk Dil Kurumu ,Ankara



Kaynaklar
Ders Notu Talat Tekin, Orhon Yazıtları,Türk Dil Kurumu ,Ankara
Diğer Kaynaklar A.Von Gabain ,Eski Türkçenin Grameri



Değerlendirme Sistemi Sayısı Toplam Katkı Yüzdesi
Yıl/Yarıyıl İçi Çalışmalar
Arasınavlar 1 100
Yıliçi Toplam 1 100
Yıliçinin Başarıya Oranı 40
Yıl/Yarıyıl Sonunun Başarıya Oranı 60
Genel Toplam 100





Program Çıktılarına Katkısı
No Program Yeterlilikleri (Öğrenme Çıktıları) Katkı Düzeyi
1 2 3 4 5
1 Alanında kazanılan yeterliliklere dayalı olarak güncel bilgileri içeren ders materyallerine, uygulamalı araç ve gereçlere, saha çalışmalarında uygulanan araştırma yöntem ve tekniklerine ve diğer kaynaklarda desteklenen ileri düzeydeki kuramsal ve uygulamalı bilgilere sahiptir. x
2 Alanında edindiği ileri düzeydeki kuramsal ve uygulamalı bilgileri kullanır. x
3 Alanında edindiği kuramsal ve uygulamalı bilgileri; eğitim-öğretim, araştırma ve topluma hizmet alanlarında, kullanır, çözümler ve uygular. x
4 Alanında karşılaşılan ve öngörülemeyen karmaşık sorunları çözmek için bireysel olarak bağımsız çalışır veya ekip üyesi olarak sorumluluk alır. x
5 Sorumluluğu altında çalışanların ilgili alandaki gelişimine yönelik etkinlikleri planlar. x
6 Alanındaki bilgi ve becerileri kullanarak, kişisel ve kurumsal gelişimi planlar. x
7 Alanında edindiği bilgi ve becerileri eleştirel bir yaklaşımla değerlendirir. x
8 Sorumluluğu altında çalışanların öğrenme gereksinimlerini belirler ve öğrenme süreçlerini yönetir. x
9 Yaşam boyu öğrenmeye ilişkin olumlu tutum geliştirir. x
10 Alanındaki ilgili kişi ve kurumları bilgilendirir ve onlara düşüncelerini aktarır, sorunlarla ilgili çözüm önerilerini kuramsal ve uygulamalı olarak ortaya koyar. x
11 Alanı ile ilgili sorunlara yönelik olarak çözüm önerilerini nicel ve nitel verilerle destekler ve bu verileri ilgili alanda bulunan uzman olan ve olmayan kişi ve kurumlarla çeşitli iletişim araçlarıyla paylaşır. x
12 Alanındaki çeşitli sosyal, kültürel ve sanatsal etkinliklere katılır. x
13 Bir yabancı dili kullanarak beşeri bilimler alanında kuramsal ve uygulamalı bilgileri izler ve ilgili alandaki uzman ve uzman olmayan kişi ve kuruluşlarla bu bilgileri paylaşır (Avrupa Dil Portföyü B1 Genel Düzeyinde). x
14 Alanının gerektirdiği bilgisayar yazılımı ile birlikte bilişim ve bilgi teknolojilerini ileri düzeyde kullanır. x
15 Alanı ile ilgili bilgileri toplar, çözümler, yorumlar ve ilgili kişi, kurum ve kuruluşlarla paylaşır. x
16 Alanı ile ilgili bilgilerin uygulanması sürecinde etik değerleri gözetir. x
17 Alanında sosyal, kültürel hakların evrenselliğini destekler, sosyal adalet bilinci kazanır, tarihi ve kültürel mirasa sahip çıkar. x
18 Alanında disiplinler arası araştırma ve inceleme yapar. x
19 Kalite yönetim ve süreçlerine uygun davranır ve katılır. x



AKTS / İş Yükü Tablosu
Etkinlik Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi 14 7 98
Arasınavlar 1 2 2
Yarıyıl / Yıl Sonu Sınavı 1 2 2
Toplam İş Yükü (saat) 144
Toplam İş Yükü / 30 (s) 4,8
Dersin AKTS Kredisi 5