Ders Bilgileri
Ders Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS
Malzeme Bilimi ve Teknolojisi BMM102 2 3 + 0 4

Ön Koşul Yok

Dil Türkçe
Seviyesi Lisans
Tür Zorunlu
Koordinatör Doç.Dr. SEDA TIĞLI AYDIN
Dersi Verenler Yrd.Doç.Dr. Gülhan ÇAKMAK
Amacı Malzeme türlerini, yapılarını; mekanik, elektriksel, manyetik optik özelliklere etkisini; alaşımları, özelliklerini, faz diyagramlarını öğrenmek.
İçeriği Malzeme türleri. Malzemelerin özellikleri. Atom yapısı, atom bağları. Kristal yapılar. Kafes yapısında nokta, doğrultu ve düzlemlerin tanımlanması. Doğrusal ve düzlemsel atom yoğunluğu. Kristal yapı kusurları. Kristal yapı kusurlarının malzemenin davranışlarına etkileri. Alaşım oluşumu. Faz diyagramları. Malzemelerin mekanik, elektriksel, optik ve manyetik özellikleri.
İşe Yerleştirme Yok

No Yeterlilikler (Öğrenme Çıktıları)
1 Malzeme türleri, yapıları öğrenilmiştir.
2 Tahribatlı deneyleri öğrenmiştir.
3 Malzeme yapılarının mekanik özelliklere etkisini öğrenilmiştir.
4 Endüstride alaşım kullanımının önemini ve en önemli alaşımların özelliklerini, faz diyagramlarını öğrenilmiştir.

Öğretim Yöntemi Yüz yüze
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Öğretme Yöntemleri Teorik, görsel anlatım.
Ölçme Yöntemleri Ara sınav, final sınavı.



Ders Akışı
Hafta Konular Ön Hazırlık
1 Giriş. Malzeme çeşitleri, özellikleri. Malzeme seçiminin önemi. İlgili konunun okunması.
2 Atom yapısı, atom bağları. Kristal yapılar. [1] S. 1-12
3 Kafes yapısında nokta, doğrultu ve düzlemlerin tanımlanması. Doğrusal ve düzlemsel atom yoğunluğu. [1] S. 13-18
4 Kristal yapı kusurları. [1] S. 19-25
5 Şekil değişimi. Şekil değişimi mekanizmaları. Kristal yapı kusurlarının malzemenin mekanik davranışlarına etkileri. [1] S. 26-36
6 Tahribatlı muayeneler. Çekme deneyi. Çekme numuneleri, deney cihazı, deney sonuçları, tokluk, rezilyans. Soğuk şekil değişimi. [2] S. 1-18
7 Soğuk şekil değişimi (devam). Pekleşme, pekleşme hızının deformasyon ile değişimi, tane boyutu etkisi, belirgin akma oluşumu, deformasyon yaşlanması sertleşmesi, Baushinger etkisi. Sıcak şekil değişimi. Tırmanma, sıcakta deformasyon hızının etkisi, sürünme mekanizmaları. Kırılma. Çekme deneyi ile anizotropi katsayısının (r) belirlenmesi. Uygulamadaki önemi. [2] S. 19-29
8 Basma, eğme, burulma deneyleri ve uygulamadaki önemleri. Sertlik deneyleri. Mohs, Brinell, Rocwell deneyleri. [2] S. 29-42
9 Vickers, mikrosertlik deneyleri. Diğer malzemeler için sertlik deneyleri ve uygulamadaki önemleri. Sertlik-çekme dayanımı ilişkileri. [2] S. 43-51
10 Darbe dayanım deneyi. Charpy, Izod darbe deneyleri. Deneyin yapılışı ve deney sıcaklığı. Kırılma enerjisini etkileyen faktörler ve uygulamadaki önemi. [2] S. 52-65
11 Ara sınav
12 Alaşım oluşumu. Faz diyagramları. Alaşımların faz diyagramları. İki bileşenli alaşımların faz diyagramları. Sıvı ve katı durumda tam çözünmezlik. Sıvı ve katı durumda tam çözünürlük. Teknik uygulamalar. [1] S. 37-50
13 Alaşımların faz diyagramları (devam). Sıvı durumda tam çözünürlük, katı durumda tam çözünmezlik, sıvı durumda tam çözünürlük, katı durumda sınırlı çözünürlük. Teknik uygulamalar. [1] S. 51-69
14 Demir-sementit, demir-karbon diyagramındaki faz dönüşümleri. [1] S. 70-76



Kaynaklar
Ders Notu [1] Baycık, H., Malzeme Bilimi I Ders Notları, ZKÜ Mühendislik Fakültesi, Makine Mühendisliği Bölümü, 2002, Zonguldak. [2] Baycık, H., Tahribatlı Malzeme Muayenesi Ders Notları, ZKÜ Mühendislik Fakültesi, Makine Mühendisliği Bölümü, 2002, Zonguldak.
Diğer Kaynaklar [3] Bargel, H-J. & Schulze, G., Çev. Güleç, Ş. ve Aran, A., Malzeme Bilgisi, Cilt I, MBEAE Matbaası, 1988, Gebze. [4] Bargel, H-J. & Schulze, G., Çev. Güleç, Ş. ve Aran, A., Malzeme Bilgisi, Cilt II, MBEAE Matbaası, 1988, Gebze. [5] Dieter, G.E., Mechanical Metallurgy, SI Metric Editions, McGraw-Hill Book Company, Materials Science & Metallurgy, 1988, UK. [6] Ersümer, A., Demir Döküm, Birsen Yayınevi, 1981, İstanbul. [7] Güleç, Ş., Malzeme Ders Notları, İTÜ Makina Fakültesi Ofset Atölyesi, 1990, İstanbul. [8] Kayalı, E.S. vd., Metalik Malzemelerin Mekanik Deneyleri, İTÜ Matbaası, 1983, İstanbul. [9] Onaran, K., Malzeme Bilimi, Genişletilmiş 4.baskı, Bilim Teknik Yayınevi, 1993, İstanbul. [10] Smith, W.F., Principles of Materials Science and Engineering, Second Edition, McGraw-Hill, 1990. [11] Deformation and Fracture Mechanics of Engineering Materials, 4th ed., John Wiley & Sons, 1995. [12] Fındık, F., Malzeme Seçimi ve Uygulamaları, Sakarya Yayıncılık, 1. Baskı, Ağustos 2008, Sakarya. [13] Uzun, H., Fındık, F., Salman, S., Malzeme Biliminin Temelleri I, Değişim Yayınları, 2. Basım, Ekim 2008, Sakarya. [14] Askeland, D. R., Çev. Dr. Erdoğan, M., Malzeme Bilimi ve Mühendislik Malzemeleri, Cilt 1, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara. [15] Askeland, D. R., Çev. Dr. Erdoğan, M., Malzeme Bilimi ve Mühendislik Malzemeleri, Cilt 2, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara. [16] Yüksel, M., Malzeme Bilimleri Serisi, Cilt 1, Malzeme Bilgisi, TMMOB Makine Mühendisleri Odası Yayını, Eylül 2001, Ankara. [17] Can, A. Ç., Tasarımcı Mühendisler İçin Malzeme Bilgisi, Birsen Yayınevi, 2006, İstanbul. [18] Töre, C., Mekanik Tasarımda Çelik ve Özellikleri, TMMOB Makine Mühendisleri Odası Yayını, Temmuz 2007, Ankara. [19] Baycık, H., Tahribatsız Malzeme Muayenesi Ders Notları, ZKÜ Mühendislik Fakültesi, Makine Mühendisliği Bölümü, 2002, Zonguldak.



Değerlendirme Sistemi Sayısı Toplam Katkı Yüzdesi
Yıl/Yarıyıl İçi Çalışmalar
Arasınavlar 1 100
Yıliçi Toplam 1 100
Yıliçinin Başarıya Oranı 40
Yıl/Yarıyıl Sonunun Başarıya Oranı 60
Genel Toplam 100





Program Çıktılarına Katkısı
No Program Yeterlilikleri (Öğrenme Çıktıları) Katkı Düzeyi
1 2 3 4 5
1 Matematik, fen bilimleri ve kendi dalları ile ilgili mühendislik konularında yeterli altyapıya sahiptir. x
2 Matematik, fen bilimleri ve kendi alanlardaki kuramsal ve uygulamalı bilgileri mühendislik çözümleri için beraber kullanır. x
3 Mühendislik problemlerini saptar, tanımlar, formüle eder ve çözer, bu amaçla uygun analitik yöntemler ve modelleme tekniklerini seçer ve uygular. x
4 Bir sistemi, sistem bileşenini ya da süreci analiz eder ve istenen gereksinimleri karşılamak üzere gerçekçi kısıtlar altında tasarlar; bu doğrultuda modern tasarım yöntemlerini uygular. x
5 Mühendislik uygulamaları için gerekli olan modern teknik ve araçları seçer ve kullanır. x
6 Deney tasarlar, deney yapar, veri toplar sonuçları analiz eder ve yorumlar. Mühendislik tekniklerini kullanarak tıp ve biyoloji alanlarındaki problemlere çözüm bulur. x
7 Bireysel olarak ve çok disiplinli takımlarda etkin olarak çalışır. x
8 Bilgiye erişir ve bu amaçla kaynak araştırması yapar, veri tabanları ve diğer bilgi kaynaklarını kullanır. x
9 Yaşam boyu öğrenmenin gerekliliği bilincindedir; bilim ve teknolojideki gelişmeleri izler ve kendini sürekli yeniler. x
10 Alanının gerektirdiği en az Avrupa Bilgisayar Kullanma Lisansı İleri Düzeyinde bilgisayar yazılımı ile birlikte bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanır. x
11 Sözlü ve yazılı etkin iletişim kurar; bir yabancı dili en az Avrupa Dil Portföyü B1 Genel Düzeyinde kullanır. x
12 Mühendislik çözümlerinin ve uygulamalarının evrensel ve toplumsal boyutlardaki etkilerinin bilincinde olur; girişimcilik ve yenilikçilik konularının farkında olur ve çağın sorunları hakkında bilgiye sahiptir. x
13 Mesleki ve etik sorumluluk bilincine sahiptir. x
14 Proje yönetimi, işyeri uygulamaları, çalışanların sağlığı, çevre ve iş güvenliği konularında bilinç; mühendislik uygulamalarının hukuksal sonuçları hakkında farkındalığa sahiptir. x
15 Biyomedikal sektöründe ulusal ve uluslar arası kurumlarca tercih edilecek donanım ve yeterliliğe sahiptir. x
16 Hastanelerimizde teknoloji kullanımında kalite ve güveni artırmak için klinik mühendisliği alanında eğitim ve danışmanlık hizmetlerini sağlar. x
17 Hastane, sağlık örgütleri ve tıbbi teknoloji üretici/satıcılarına danışmanlık ve teknik destek hizmetleri sağlar. x



AKTS / İş Yükü Tablosu
Etkinlik Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi 14 1 14
Ödev 5 2 10
Arasınavlar 1 25 25
Yarıyıl / Yıl Sonu Sınavı 1 25 25
Toplam İş Yükü (saat) 116
Toplam İş Yükü / 30 (s) 3,87
Dersin AKTS Kredisi 4